Hepimiz biliyoruz o iç sesi: “Ben daha iyisini hak ediyorum”, “Bana bu yakışır”, “Başkaları ne der?” Modern insanın öz önem duygusu, genellikle farkında olmadığımız bir kaygıdan beslenir. Peki ya bu kaygı aslında bir hastalıksa? Ya kibrimizin, şımarıklığımızın ve hatta dünyadaki lüks tüketim çılgınlığının temelinde yatan şey, bastırılmış bir varoluşsal korkudan başka bir şey değilse?
Genellikle önem duygusu, sağlıklı bir özgüvenin ötesine geçtiğinde, kişinin kendini sürekli olarak başkalarından üstün görme ihtiyacına dönüştüğünü görürüz. Psikolojide “narsisistik savunma” olarak adlandırılan bu mekanizma, aslında derin bir değersizlik ve kaygıyı örtmeye çalışır. Birey, “Ben özelim, benim ihtiyaçlarım önce gelir” dedikçe, içindeki boşluğu doldurmaya çalışır. Ancak bu boşluk asla dolmaz; tam tersine, daha fazla statü, daha fazla lüks, daha fazla onay gerektirir.
Düşünelim: Bugün sahip olduğumuz lüksün onda birine bile sahip olmasaydık, gerçekten mutsuz mu olurduk? Cevap çoğumuz için “hayır” olsa da, kaygının yönlendirdiği arzuların bizi sürekli daha fazlasını istemeye itmeyeceğini söyleyemeyiz. Son model telefon, lüks bir araba, marka kıyafetler… Bunların çoğu, ihtiyaçtan değil, “yeterli değilim” korkusundan doğar. Kibir, aslında bir korku kostümüdür. Şımarıklık ise bu kostümü giymekten doğan rahatlık yanılsamasıdır.
Eğer bu hastalıklı kaygı olmasaydı inanıyorum ki daha sade, daha anlamlı bir dünyada yaşıyor olurduk. Daha az tüketir, daha az gösteriş yapar, daha çok paylaşırdık. Lüks endüstrisinin devasa büyümesi, tam da insanın bu eksiklik duygusuna ve başkaları karşısında ezilme korkusuna dayanır.
Peki bu döngüden nasıl çıkılır?
İlk adım, öz önem duygumuzun altında yatan kaygıyı fark etmektir. Kendimize sormamız gereken soru şu: “Gerçekten bu lükse ihtiyacım mı var, yoksa kendimi değerli hissetmek için mi bunu istiyorum?” İkinci adım, kibrin arkasına sığınmak yerine, savunmasız olmayı göze almaktır. Değerimiz, sahip olduklarımızla değil, olduğumuz kişiyle ilgilidir.
Unutmayalım ki, sağlıklı bir benlik saygısı, daha az gösterişe, daha çok iç huzura yol açar. Ve iç huzur, dünyanın en büyük lüksüdür.
“Kibir, kaygının giydiği en pahalı elbisedir. Oysa gerçek lüks, o elbiseyi çıkarıp çıplak kalabilmektir.”
Şimdi size bir soru bırakıyorum: Bugün, içinizdeki kaygıyı beslemek için hangi lükse sarılıyorsunuz? Cevap sizi rahatsız ediyorsa, doğru yoldasınız demektir.
